Shamonda-virus voor het eerst bij mens vastgesteld, ook aanwezig bij vee in Ierland

Het Shamonda-virus, dat sinds de zomer van 2026 bij vee in Ierland voorkomt, is voor het eerst ook bij een mens vastgesteld. Ierland is daarmee een van de Europese landen waar het virus zich sinds die zomer onder vee heeft verspreid. Volgens Franse autoriteiten ging het om een patiënt in Frankrijk. Hij overleed begin oktober 2026, nadat het virus bij hem was vastgesteld. Tot dan toe kwam het virus alleen bij vee voor. Ze onderzoeken nog of het virus de dood heeft veroorzaakt, of daar alleen aan heeft bijgedragen. Ze melden dat de patiënt al een andere ernstige aandoening had, die hem vatbaarder maakte voor infectie. Het is voor zover bekend de eerste keer wereldwijd dat iemand met het virus is besmet.

Het virus wordt overgebracht door bijtende knutten. Dat zijn kleine insecten die in de buitenlucht leven, vaak rond weilanden en stallen. Ze brengen met hun steek ziekteverwekkers van dier op dier over en veroorzaken zo vooral infecties bij vee zoals runderen. Het Shamonda-virus is van oorsprong een dierenvirus. Het was nooit eerder bij een mens aangetroffen, tot de besmetting in Frankrijk. Voor boeren en veehouders in Ierland betekent dat vooral een risico voor hun veestapel. Een besmette koe of ander dier kan ziek worden. Het virus zelf ging tot nu toe niet van dier op mens over. Dat de ziekteverwekker nu toch bij een mens is aangetroffen, is dan ook de reden dat gezondheidsinstanties in heel Europa de zaak op de voet volgen.

Naast Ierland is het virus bij vee vastgesteld in Oostenrijk, België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Liechtenstein, Luxemburg, Nederland, Portugal, Spanje, Zwitserland en op Jersey. Het virus is dus inmiddels in een groot deel van West- en Zuid-Europa bij veestapels opgedoken. Ierland ligt daarbij aan de rand van het gebied. De Ierse veehouderij, met zijn grote melkvee- en rundveestapel, is zo een van de vele Europese sectoren waar de ziekteverwekker rondgaat.

Volgens het ECDC, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, is tot nu toe geen gezondheidsrisico voor de algemene bevolking vastgesteld. Die Europese gezondheidswaakhond volgt besmettelijke ziekten in de hele Europese Unie en adviseert over maatregelen. De instantie houdt de zaak in Frankrijk nauwlettend in de gaten. Ze ziet op dit moment geen aanleiding voor een bredere waarschuwing aan inwoners van de landen waar het virus bij vee voorkomt, Ierland inbegrepen. Dat is voor boeren en gezinnen in Ierland reden om niet in paniek te raken, ook al is het virus al langer onder hun eigen vee aangetroffen.

Er is nog geen commercieel beschikbaar vaccin tegen het Shamonda-virus. Boeren en veehouders in Ierland kunnen besmetting van hun dieren dus voorlopig niet met een prik voorkomen. Ze zijn aangewezen op het bestrijden van de knutten die het virus overbrengen, bijvoorbeeld door stallen en weidegebieden vrij te houden van de insecten.