Vakbonden: vertrouwen ernstig beschadigd na ambtenarenstaking, Taoiseach wil praten

Volgens de PSC-vakbondsleiders is het vertrouwen in het overleg met de regering ernstig beschadigd. Het kabinet is toezeggingen uit het vorige loonakkoord niet nagekomen, zeggen ze. De Public Services Committee (PSC) is het overlegorgaan waarin vakbonden namens ambtenaren met de regering onderhandelen over loon en arbeidsvoorwaarden. De brief is mede ondertekend door Kevin Callinan, voorzitter van de grootste ambtenarenvakbond Fórsa, door John Boyle van onderwijsvakbond INTO en door Phil Ní Sheaghdha. De vakbondsleiders zien in een brief van minister van Financiën Jack Chambers geen aanleiding om de stakingsdag van woensdag 14 oktober uit te stellen.

Die stakingsdag ging woensdag ook daadwerkelijk door. Meer dan 300.000 ambtenaren legden het werk neer in een landelijke actie over een nieuwe loonovereenkomst. Scholen, hogescholen, universiteiten, gemeentekantoren en parken bleven grotendeels dicht. Rechtbanken hielden alleen spoedzittingen en ook de gezondheidszorg werd geraakt. De actie is het vervolg op een al langer slepend loongeschil tussen de vakbonden en de regering over een nieuwe overeenkomst voor de publieke sector. Wie die woensdag een gemeentelijk loket, een rechtbankzitting of een afspraak bij de huisarts had gepland, moest rekening houden met een gesloten deur of een latere datum.

Ook zorgpersoneel deed mee, uit onvrede over het ontbreken van een nieuwe loonovereenkomst en de stijgende kosten van levensonderhoud. Voor het eerst sinds 1922 legden ook ruim tweehonderd tandartsen van de Ierse gezondheidsdienst HSE het werk neer; de HSE beheert ziekenhuizen en zorginstellingen in Ierland. Ziekenhuizen meldden duizenden geannuleerde afspraken. Spoedzorg, dialyse en urgente kankerbehandeling gingen gewoon door. Voor zorgpersoneel woog vooral de combinatie van een ontbrekend loonakkoord en de gestegen woonlasten, brandstofprijzen en boodschappen zwaar mee in de beslissing om mee te staken.

Taoiseach (regeringsleider) Micheál Martin liet op de dag van de staking zelf weten dat de regering open staat voor overleg en dialoog met de vakbonden. Hij hoopt een volgende stakingsdag te kunnen vermijden. Hij deed die uitspraak terwijl meer dan 300.000 ambtenaren het werk neerlegden.

Voor een nieuwe loonovereenkomst heeft de regering 1,2 miljard euro vrijgemaakt. Vakbonden en regeringspartijen verschillen van mening of dat bedrag volstaat om de looneisen van ambtenaren te dekken. De vakbonden willen vooral compensatie voor de gestegen kosten van levensonderhoud sinds het vorige loonakkoord werd afgesloten. De regering ziet het beschikbare bedrag juist als uitgangspunt voor verdere onderhandelingen, niet als het laatste woord.

Komt er voor volgende week woensdag geen nieuwe loonovereenkomst, dan houden de vakbonden op 21 oktober een tweede landelijke stakingsdag. De regering verwacht intussen zelf dat de bereidheid van de vakbonden om te onderhandelen na de actie van vandaag toeneemt. Ze zet daarmee in op gesprekken voordat die tweede stakingsdag nodig is. Voor Nederlanders en Belgen die in Ierland wonen, werken of een huis hebben, is dat relevant. Komt er voor die datum geen akkoord, dan volgt opnieuw verstoring van gemeentelijke dienstverlening, onderwijs en delen van de zorg.